Een kind zet je wereld op de kop. En nog veel meer als dat kind Jezus is. Durf jij het te leven met dit kind dat je leven ontregelt?
Deze preek is gehouden in een dienst met medewerking van Roeland Scherff die liedjes uit het project Ingewikkeld Kind uitvoerde.
Inleiding
20 November 2012 was de laatste dag van mijn leven dat ik gewoon mijn eigen gang kon gaan. Nee, dat was niet de dag voor mijn bruiloft – Hanneke en ik hebben best een goed huwelijk. Het was wel de laatste dag voor ik papa werd. En een kind krijgen, dat is een enorme inbreuk op je leven!
Voor de goede orde: ik heb de liefste kinderen van de hele wereld, en ik kan me een leven zonder hen niet meer voorstellen. Maar zodra je kinderen hebt, staat alles ook in het teken van die kinderen. Met z’n tweeën een avondwandelingetje maken? Eerst oppas regelen. Verhuizen? Dan wel naar een kindvriendelijke woning. Een vakantiebestemming zoeken? Als de kinderen het maar naar hun zin hebben. Andere auto? Dan wel met plek voor kinderwagen, campingbed en kinderstoel. Eten zonder gezeur? Dan maar weer de frituur aan. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Kinderen hebben zeg maar de aangeboren neiging direct in het centrum van je leven te gaan staan.
Dat is soms best ingewikkeld. Het is nog veel ingewikkelder als dat kind Jezus is. Jezus is een bijzonder ingewikkeld kind.
Ingewikkeld kind
Vandaag volgen we Jozef – de vader van het kind. Maar Jozef is nog helemaal niet met kinderen bezig. Jozef is druk met andere dingen. Met trouwen bijvoorbeeld. Maria – als hij aan haar denkt, maakt zijn hart een sprongetje. Waarschijnlijk hadden de beide ouders hun relatie gearrangeerd, maar Jozef is echt van Maria gaan houden. Ze zijn nu officieel ‘in ondertrouw’ – wat betekent dat nu de relatie nog verbreken gelijk staat aan scheiden. Maar er is niets in Jozef wat daaraan denkt.
Ergens komend jaar moet het gebeuren: de bruiloft. Overdag werkt Jozef hard voor brood op de plank, en ’s avonds werkt hij aan een huisje voor hem en Maria. Als het klaar is kan de bruiloft gevierd worden – het feest waar het dorp het hele jaar al naar uitkijkt.
Jozef – ouder dan 20 zal hij niet zijn. Zijn levenspad is al ongeveer voor hem uitgestippeld. Was hij in een andere tijd geboren, dan was hij een koning geweest. Hij kent de verhalen over zijn voorouders. Maar Jozef leeft nu – en zijn toekomst ligt in de bouw. Jozef vindt het prima: als hij maar voor Maria kan zorgen. Maria, zijn meisje – er verschijnt een glimlach op zijn gezicht. Hij is vastbesloten gelukkig te worden met haar.
‘Jozef, ik moet je wat vertellen.’ Ze maken een avondwandeling – Jozef en zijn meisje. Hij had al het gevoel dat er iets aan de hand was. ‘Ik ben zwanger – maar het is niet wat je denkt dat het is.’ Maar Jozef is even helemaal niet in staat iets te denken. Zwanger?! Zíjn Maria?! Maria vertelt: over dat ze bezoek kreeg van een engel, over het kind van God dat groeit in haar buik. Jozef weet niet wat hij ervan moet denken. Wat hij wel weet, is dat hij nu alleen wil zijn. Hij heeft tijd nodig om dit door te laten dringen.
Die nacht kan Jozef niet slapen. Zijn meisje zwanger, maar niet van hem. Had ze een minnaar? Maar zo is Maria niet! Vertelt Maria de waarheid – over dat het Gods kind is? Maar dat is wel het meest absurde verhaal dat Jozef ooit gehoord heeft. Jozef weet het niet – maar hij houdt wel van Maria. Zo veel dat hij zijn eigen belang ondergeschikt maakt aan dat van Maria. Hij zal er tussenuit glippen, zodat iedereen schande van hém spreekt, en niet van zijn lief.
Uiteindelijk valt Jozef in slaap. In zijn droom ziet hij een engel, die hem overhaalt Maria niet te verlaten. Jozef moet voor Maria en haar kind zorgen. En Jozef doet het: als Maria bevallen is, is het Jozef die het kind zijn naam geeft – Jezus. Waarmee Jozef Jezus als zijn kind erkent.
Maar dit kind maakt wel een enorme inbreuk op zijn leven. Nog veel meer dan kinderen toch al doen. Het hele dorp spreekt er schande van: dit kind is verwekt vóór de huwelijksnacht! Jozef probeert te redden wat er te redden valt: ‘maar ík heb dit kind niet verwekt!’ ‘O nee, is je meisje dan vreemdgegaan?’ ‘Nee, nee, ze is zwanger van de Geest!’ ‘Kom op Jozef, verzin wat beters!’ Het bruiloftsfeest, waar het dorp al het hele jaar naar uitkeek, gaat niet door. Het huwelijk wordt zo karig mogelijk gesloten – het is een ‘moetje’. Zelfs jaren later zal Jozef erop worden aangekeken. Zal zijn liefde voor Maria belachelijk worden gemaakt. Dit kind zet Jozefs hele leven op zijn kop. Zou het verhaal zich vandaag afspelen, dan had iedereen om Jozef en Maria heen aangedrongen op een abortus, om hen deze ellende te besparen.
Als God in jouw leven komt wonen, maakt dat een enorme inbreuk op je leven. Dat geldt niet alleen voor Jozef – het geldt ook voor jou. Dit kind wil wonen in jouw huis. Zijn naam zegt het al: Immanuël, God met ons. Dan kan je leven niet doordraaien alsof er niets gebeurd is: de Schepper wil in jouw huis wonen! En net als een kind in huis, wil hij dan ook direct in het centrum staan. Je leven gaat niet meer om jouw status, jouw bezit, jouw geluk: alles staat dan in het teken van dit kind.
Dat is ingewikkeld. En ik vraag me af: is het ook nog ergens goed voor? Als je christen bent, als je wilt leven met dit kind, wordt je leven op de kop gezet. Maar zit daar ook iets moois in? Zit daar nog goed nieuws in?
Eerst maar weer naar Jozef. Ja, zijn leven wordt vanaf nu beheerst door dit kind. Zijn leven loopt anders dan hij had gedacht. Maar wat een voorrecht om de papa van Gods Zoon te zijn, om voor dit kind te zorgen, om hem groot te zien worden. Het geeft Jozefs leven een heel nieuwe betekenis, een nieuw doel, waardoor die schande niet meer zo belangrijk is. Uiteindelijk wordt die schande zelfs omgekeerd: zou Jozef niet meer dan een dorpstimmerman zijn, dan hadden wij nooit van hem gehoord. Maar omdat hij de aangenomen vader van Gods Zoon is, wordt vandaag nog altijd met respect en eer over Jozef gesproken.
Ja, God maakt inbreuk op je leven. Maar als je je daaraan overgeeft, is het ook zó mooi! Dan wordt het een zegen. Je leven krijgt betekenis, krijgt kleur, krijgt zin – je leeft als nooit tevoren! Het kost je je leven zoals jij had uitgestippeld, alles gaat aan de kant, maar juist dan vindt je geluk, en eer, en leven, veel beter dan je ooit voor mogelijk hield!
Avontuur
En dan is de vraag: durf jij? Durf jij het God te verwelkomen in jouw leven? Durf jij dat avontuur aan te gaan dat je leven ontregelt, maar waar je uiteindelijk ook het echte leven vindt? Durf jij te leven in het teken van dit kind?
En dat is nooit vanzelfsprekend. Niet voor nieuwe christenen, maar ook niet voor ervaren christenen. Want Gód in je leven is nooit vanzelfsprekend. Het is niet zo dat christen wórden even heftig is, omdat het een radicale breuk is met hoe je eerst leefde, maar dat het daarna gelukkig snel went en gewoon wordt. Christen zijn is er steeds eer voor kiezen God welkom te heten in jouw huis, te leven in het teken van hem, alles te laten draaien om dit kind. ‘Maria, mijn liefste, het is zo vreemd gegaan maar als God met ons is, wie zal ons tegenstaan?’ Amen.