Oudejaarsdienst: terugblik op Menorah in 2023 aan de hand van Psalm 131.
Inleiding
Als je je buik vol hebt van alle lijstjes over 2023 heb ik slecht nieuws: vanochtend blikken we ook in de kerk terug op 2023. Eén troost: het is niet in de vorm van een lijstje. Maar we blikken dus terug, en dan niet op het nieuws, het sportnieuws, of het autonieuws van het jaar (die laatste is mijn guilty pleasure), maar op het jaar in de kerk – of beter: in onze beide kerken. Eerst blik ik terug op het jaar in Menorah, en daarna Marten Wybe op het jaar in de Zaankerk. Dat betekent niet dat als je bij de Zaankerk hoort, je de komende minuten maar wat op je telefoon moet gaan doen: het idee is juist dat het in de periode van verkering, waar we als kerken in zitten, mooi is iets van elkaars jaar te kunnen meebeleven. Datzelfde geldt uiteraard voor wie bij Menorah hoort als Marten Wybe straks vertelt.
We blikken allebei terug met een korte bijbeltekst. Zelf heb ik gekozen voor Psalm 131, een pelgrimslied. De Psalmen 120 t/m 134 zijn pelgrimsliederen, liederen voor pelgrims, reizigers, op weg naar Jeruzalem. In Menorah ben ik 2023 ook met zo’n Psalm begonnen, Psalm 121, en bij het afscheid van het Pascal College luisterden we naar Psalm 126. Want Menorah was dit jaar een kerk op reis. Vandaag uit diezelfde serie Psalm 131. Laten we de Psalm lezen.
Terugblik
Psalm 131 is een nederige Psalm: ‘niet trots is mijn hart, niet hoogmoedig mijn blik’. Voor Menorah was 2023 een les in nederigheid en afhankelijkheid. En nee, dat is niet perse leuk. Het jaar begon met het bericht dat we op zoek moesten naar een andere plek, omdat we vanaf de zomer niet meer in het Pascal College terecht konden. Het was een jaar van zoeken: wat is onze plek? Een zoektocht waarin we ook mensen hebben moeten loslaten. Als kerk zitten we in een soort rouwproces, waar overigens ieder ook heel verschillend in zit: waar de een het liefst zo snel mogelijk nieuwe plannen maakt, heeft de ander juist tijd nodig.
In de zomer mochten we ook een nieuwe start maken, hier, in dit gebouw, waar we gastvrij werden onthaald. In oktober kregen Menorah en de Zaankerk zelfs verkering. Ik denk dat het verhaal van Menorah in 2023 in 2 kerkdiensten is samen te vatten: allereerst de laatste dienst in het Pascal College, waarin we afscheid namen, maar dan ook de dienst de week erna, de eerste zomerdienst, waar Zaankerk en Menorah elkaar opnieuw mochten gaan kennen.
Voor Menorah was 2023 dus een bewogen jaar, geen jaar van ‘kijk eens hoe geweldig het met ons gaat’, maar een les in nederigheid. En dat is iets moois! In de bijbel is nederigheid geen vies woord. Ik moet denken aan de tekst waarmee ik dik 5 jaar geleden in Menorah begon: ‘je hebt niet meer dan mijn genade nodig, want kracht wordt zichtbaar in zwakheid’ – 2 Korintiërs 12:9.
In Psalm 131 wordt het ook heel mooi! Want als David zijn nederigheid belijdt, kruipt hij op schoot bij God, als een peuter bij zijn moeder. Want dat ‘kind’ in Psalm 131 is een peuter. In oudere bijbelvertalingen werd het een ‘gespeend kind’ genoemd, een kind dat niet meer van de borst drinkt – een peuter dus. Een peuter wil gewoon graag dicht bij mama zijn, en zo wil David graag dicht bij God zijn: daar komt hij tot rust. Jezus zegt in Matteüs 18 hetzelfde: ‘wie zichzelf vernedert en wordt als dit kind, die is de grootste in het koninkrijk van de hemel.’ Die peuter staat voor afhankelijkheid, vertrouwen en genieten van God.
Ook dát heb ik dit jaar in Menorah gezien. Op 1 januari sprak ik de hoop uit dat in alles wat ons overkomt, we dichter bij Jezus komen en meer op hem gaan lijken – en ik denk dat ik dat zie. Noodgedwongen moesten we dit jaar op zoek, en ik zie een kerk die meer is gaan bidden, meer durft los te laten en probeert te luisteren naar Gods weg. Dat werd dit jaar ook meer zichtbaar doordat we in januari de Menorah-app kregen. Het samen geloven, het als kerk familie zijn van elkaar, en het samen genieten van wat God geeft, kreeg daarin een heel mooie nieuwe vorm – ook buiten de zondag.
Voor Menorah ging 2023 over nederigheid en vertrouwen. Ik wil er nog 1 woord aan toevoegen: spelen. Want heb je wel eens een peuter gezien die het langer dan 5 minuten bij mama op schoot uithoudt? Een peuter wil de wereld ontdekken, wil grenzen verleggen, dingen proberen. Want als de basis vertrouwd is, als je weet dat je altijd weer bij mama op schoot mag springen, als je bij God volkomen op je gemak bent en weet dat je altijd bij hem kunt schuilen, dan geeft dat ook een geweldige kracht om creatief te durven zijn.
Dit jaar prikkelde de creativiteit van Menorah. Soms bleef het bij een creatief gedachte-experiment, zoals: kun je kerk zijn in een kringloopwinkel? Vaker konden we er ook echt uitvoering aan geven. We hebben verschillende diensten gehad waarin niet de preek, maar de geloofsgesprekken het hart waren. We hadden dienst in het Jagersveld, maar ook in de Oostzijderkerk. We zijn op zoek gegaan naar allerlei vormen van samenwerking – vorige week nog met de Kerstnachtdienst en de Kerstmaaltijd op 2e Kerstdag. We zijn creatiever geworden – durven te spelen.
Wens
Mijn wens is dat we in 2024 als die peuter verder gaan. Dat we kind aan huis zijn bij God, ervan genieten gewoon dicht bij hem te zijn. En dat we niet teruggaan de comfortzone in, maar als een peuter durven te ontdekken en te spelen. Amen.