‘Amen’: dat woord klinkt in kerkdiensten vaak. Maar ‘amen’ is meer dan kerkjargon voor ’the end’.
‘Amen.’ Bij dat ene woordje staan we vanavond stil. Afgelopen zondag hadden we het over de lofprijzing aan het einde van het Onze Vader, maar daar komt nog één woord achteraan: ‘amen!’
In elke kerkdienst is dat woordje meerdere keren te horen. Als kind maakte mijn hart bij elk ‘amen’ een sprongetje van blijdschap. Want ‘amen’ betekende zoiets als ‘the end’. Na een lange preek, een lang gebed of een lange kerkdienst was ‘amen’ een heerlijk woord – ‘het is weer afgelopen!’ Ook 2019 is over een paar uurtjes afgelopen, en we sluiten het af met een ‘amen!’
Maar waarschijnlijk voelen jullie hem al aankomen: ‘amen’ is veel meer dan kerkjargon voor ‘the end’. Het woordje hebben we overgenomen uit het Hebreeuws, en betekent iets als: ‘echt! het is zeker, zo is het!’ In het gewone Nederlands, dus buiten het kerkjargon, kennen we dat ook nog, in het woordje ‘beamen’. Amen zeggen is iets beamen, iets bevestigen. En zo wordt het woord ook al heel lang gebruikt. Bijvoorbeeld in 1 Kronieken 16. Daar laat koning David de ark van het verbond naar Jeruzalem brengen. Behalve koning was David songwriter, en ook voor deze gelegenheid heeft hij een lied geschreven. Het wordt gezongen door Asaf en zonen, en als de laatste noot geklonken heeft, staat er: ‘het hele volk antwoordde: ‘Amen!’ en ‘Prijs de Heer!’ Het is dus een woord om samen te zeggen: dat als iemand gebeden heeft, de andere aanwezigen zeggen: ‘amen – dit was ook ons gebed.’ Wat mij betreft mogen we dus wel wat vaker samen ‘amen’ zeggen.
Maar ‘amen’ is nog meer dan ‘we zijn het hier mee eens.’ Het is vooral een belijdenis dat je veel van God verwacht. Zó kom je het ook tegen als laatste woordje van het Onze Vader: ‘Vader, dit was ons gebed, en we menen wat we u gezegd hebben. We geloven écht dat u koning bent, en verwachten daarom veel van u. U maakt waar wat we u gevraagd hebben – en u zult nog veel meer doen. Dat geloven wij écht, en daarom zeggen we amen!’ ‘Amen’ is een woord vol verwachting van wat God gaat doen, en daarom een mooi woord om 2020 mee in te gaan.
Op deze manier kom je het ook tegen in Openbaring 22: ‘wat hier gezegd is, is betrouwbaar en waar.’ Oftewel: daar kun je ‘amen’ op zeggen. Nu komt dit hoofdstuk een beetje rommelig over, het springt wat van de hak op de tak, maar er zit een heel duidelijk refrein in: ‘ik kom spoedig.’ Drie keer zegt Jezus het: in vers 7, 12 en 20. En op die verwachting zegt Johannes dan: ‘Amen! Kom, Heer Jezus!’
Jezus komt terug – dat is de verwachting van Openbaring 22. Wat een mooie verwachting voor 2020! Nee, ik heb geen idee of Jezus in 2020 komt, het zou zomaar kunnen dat we hier volgend jaar weer zitten, maar het zou óók zomaar kunnen dat Jezus vanavond nog terugkomt! Eerlijk gezegd denk ik vaak: ‘het zal mijn tijd wel duren.’ Ik geloof dat Jezus eens terug zal komen, maar denk niet dat het in mijn leven zal gebeuren. Maar daarmee verwacht ik veel te weinig van God. Nee, ik weet niet wanneer Jezus terug komt, maar als ik het zover voor me uit schuif, wordt het iets vaags, iets ongrijpbaars. Openbaring 22 zegt juist: houdt de verwachting levend dat Jezus spoedig komt – hoe lang het ook duurt. Ga er niet aan zitten rekenen, maar houdt er rekening mee! Laat het geen sprookje zijn, voor een verre toekomst, maar laat het reëel zijn, laat het echt zijn: Jezus komt eraan. Die verwachting zit in dat ene woordje: ‘amen’.
Daarmee is ‘amen’ ook veel meer dan een punt zetten achter je gebed: het is eerder een komma. Als je veel van God verwacht, dan ga je met die verwachting leven. We zeggen weleens: ‘als ik dat van tevoren had geweten, had ik het anders gedaan.’ Als ik had geweten dat mijn nieuwe telefoon uit mijn broekzak zou glijden op de tegels, dan had ik me een dure reparatie kunnen besparen. Met de kennis van nu is het altijd makkelijk. Maar als christen leef je met de kennis van straks. Je wéét al dat Jezus terugkomt. Dan kun je daar ook nu al rekening mee houden, door te leven met God als realiteit.
Daarmee kom ik bij het laatste: het is niet alleen maar kennis van straks. In het Onze Vader volgt het ‘amen’ op: ‘van u is het koningschap en de macht en de majesteit, tot in eeuwigheid.’ Dat is het nu al! Jezus zal terugkomen, maar ís al koning. Als je ‘amen’ zegt, zeg je daarmee ook: ‘echt! u bent koning. Dat zie ik niet altijd, er gaat nog veel in deze wereld en in mijn leven niet zoals u het wilt, maar u bént koning – daar houdt ik me aan vast.’
Ook van 2019. In onze jaartelling krijgen de jaren de toevoeging A.D., ter onderscheid van de jaren vóór de jaartelling. A.D. staat voor Anno Domini, een jaar van de Heer. Jezus was Heer, ook over 2019. En het is goed daar op terug te kijken. Te bedenken wat we God afgelopen jaar hebben zien doen. Want dat helpt om te zien dat God écht de macht heeft, en dat je ook in 2020 veel van hem verwachten mag.
In Menorah mochten we getuige zijn van mooie dingen! In het voorjaar mochten we 2 kinderen dopen en 2 kinderen zegenen, en in het najaar mochten we getuige zijn in een belijdenisdienst. Het waren allebei feesten waar God liet zien dat hij dóórgaat. Ik denk ook aan de Buurthap in Kogerveld: een jaar geleden is dat heel klein begonnen, en vorige week, met de kerstbuurthap, paste het al bijna niet meer in de zaal. Daar mogen we iets van Gods koninkrijk in zien. Ik denk ook aan de Dorcas winkel: na lang bidden en zoeken is die er in 2019 eindelijk gekomen. Ook een plek waar christenen midden in de samenleving iets van Gods liefde tastbaar mogen maken.
Ik wil jullie vragen een momentje te nemen om na te denken of met degene die naast je zit te bespreken wat je God afgelopen jaar hebt zien doen. Wat heb je van hem gezien? Waar heb je Gods hand in gezien? Waar zag je iets van zijn koninkrijk schitteren? Welke gebeden zijn verhoord – misschien wel op een andere manier dan je dacht? Neem daar even een momentje voor!
Ik hoop dat jullie veel konden bedenken. Dat als je eenmaal bezig bent, je steeds weer nieuwe dingen bedenkt: ‘o ja, dat heeft God óók gedaan.’ Want dat geeft vertrouwen – ook voor 2020. Jezus is koning, van hem mag je veel verwachten – hij kómt! Echt!
Amen.