In spannende boeken kun je doorbladeren naar de laatste bladzijde, om te zien dat alles goed afloopt. Met geloven krijg je zo’n kijkje in de toekomst: je ziet iets van Gods glorie, van waar het naartoe gaat. Dat geeft kracht als het spannend is.
Inleiding
Ik houd van spannende boeken. Als het op de achterflap van het boek al gaat over de FBI, de CIA of een special agent, dan weet ik al dat ik een goed boek in handen heb. De wat verfijndere literatuur, over het echte leven met complexe karakters,
waardoor je ook nog eens aan het denken wordt gezet over jezelf, dat is aan mij niet zo besteed. Ik lees een boek om vermaakt te worden.
Maar soms is een boek té spannend. En wat zo leuk is aan een boek: dan kun je gewoon even doorbladeren naar de laatste bladzijde, waar je ziet dat alle personen met wie je meeleeft nog gewoon in leven zijn, waardoor je de rest van het boek met een gerust hart kunt lezen. Wat er ook gebeurt, je weet al dat het goed komt.
Het wordt ook wel eens als techniek gebruikt, in échte literatuur, maar ook in films. Een flashforward heet dat dan: een blik vooruit. Je weet al waar het op uitloopt, en dat verandert je beleving van het verhaal. Soms, en dat vind ik echt heel gemeen van auteurs, weet je al dat het slecht afloopt. Dan heb je verhalen als: ‘En toen was iedereen dood. Hoe dat kwam? Daarvoor gaan we 2 jaar terug in de tijd.’ Over zo’n verhaal hangt bij voorbaat een fatalistische sluier.
In het bijbelverhaal van vandaag krijgen we ook een flashforward. Gelukkig is het hier een positieve. Deze flashforward helpt je om het vervolg van het verhaal, maar ook je eigen leven!, hoopvol te lezen: het komt goed, al weet je nog niet hoe. Thema vandaag is flashforward en we lezen Marcus 9:2-13.
1. Als het spannend is
Niet alleen boeken en films zijn spannend: het leven is dat ook. Zo zijn de leerlingen van Jezus, niet geheel vrijwillig, ook in een spannend verhaal beland. Een week geleden was er nog geen vuiltje aan de lucht. Om maar even in het thema van spannende verhalen te blijven: Jezus was zo’n held die onaantastbaar leek te zijn. Hij had wel tegenstanders, maar die konden zich absoluut niet meten aan Jezus. En Jezus’ leerlingen, zijn volgers van het eerste uur, waanden zich ook onaantastbaar.
Tot een kleine week geleden dus. Opeens was Jezus erover begonnen dat hij zou moeten lijden. Net toen ze ervan overtuigd waren geraakt dat Jezus de messias was, de door God beloofde leider die Israël zou bevrijden, kwam Jezus met deze bizarre plotwending. En dat is niet alleen een ingrijpende verandering in hoe ze tegen Jezus aankijken, het betekent ook dat ze hun eigen rol in het verhaal weer helemaal opnieuw moeten gaan schrijven. Niet langer zijn ze de steunpilaren van de superheld – volgens Jezus moeten ook zij, en iedereen die hem volgt, hun kruis op zich nemen… Ze voelen zich alsof ze in een slechte film zijn beland.
Zes dagen geleden liet Jezus die bom barsten, en nu lopen ze daar, Petrus, Jakobus en Johannes, Jezus’ meest vertrouwde vrienden, zijn inner cirkle, en ze weten het niet meer. Er hangt een donkere wolk over hun leven, en allerlei vragen spoken door hun hoofd. Misschien wel de grootste: als dit Jezus is, willen ze dan nog wel met hem mee? Ze weten het nog niet.
Ik denk dat hun vragen ook de onze kunnen zijn. Als de weg zwaar is – waar blijft Jezus dan? Als Jezus zulk geweldig nieuws is voor de wereld, als met Jezus als koning alles anders wordt, waarom verandert er dan zo weinig in die wereld? Waarom wordt de wereld nog steeds geregeerd door geld en wapens, in plaats van door liefde? Waarom zou ik mijn kruis oppakken? Is Jezus niet een mislukt project?
2. Flashforward
Wat zou het dan lekker zijn als het gewoon een spannend boek is, waar je even door kunt bladeren naar de laatste bladzijde, waar je erachter komt dat alles goed is gekomen, dat iedereen, Obelix nog wel het meest, geniet van het feestmaal met grote everzwijnen, behalve de bard die weer eens aan een boom is vastgebonden, wat ook wel weer heel vertrouwd voelt. Als de weg zwaar is, wat zou het je dan enorm helpen als je even in de toekomst kunt kijken. Tenminste, als die toekomst een beetje aangenaam is… Soms heb je dat achteraf, dat je denkt: als ik een jaar geleden geweten had dat het zo zou lopen, dan had ik me er vast niet zo druk om gemaakt.
Dat is wat gebeurt in Marcus 9: een vooruitblik op hoe het afloopt. En wat ze zien is prachtig – en tegelijk onbeschrijflijk. Een beetje alsof je probeert een waterval te beschrijven: ‘daar kwam zoveel water naar beneden storten!’ Maar eigenlijk zegt zo’n omschrijving net niets. Je kunt het natuurlijk nog wat wetenschappelijker aanpakken, met cijfers over hoeveel miljoen liter water er per minuut langs gaat, en hoeveel zwembaden dat wel niet is, je kunt zelfs een foto of een filmpje van de waterval laten zien – maar dat overweldigende gevoel, dat ervaar je alleen als je zelf bij die waterval bent.
Toch waagt Marcus een poging: Jezus’ kleren gingen helder wit glanzen, zo wit als geen enkele wolwasser op aarde voor elkaar zou kunnen krijgen. Zelfs het witst wassende wasmiddel krijgt jouw kleding niet zo wit als die van Jezus. Oftewel: dit is bovenaards. Het doet denken aan Mozes die God mocht zien. Zijn gezicht ging daar zo van stralen, dat de andere Israëlieten in de woestijn er bang van werden, en Mozes een doek om zijn hoofd moest knopen om te voorkomen dat er algehele paniek uitbrak.
Daar, op die berg, zijn Petrus, Jakobus en Johannes er getuige van dat even de hemel op aarde doorbreekt. Ze krijgen een ervaring van ultieme schoonheid, het gevoel dat dit is waar je echt voor leeft, de vervulling van de diepste verlangens van je hart. Even ervaren ze iets van Gods glorie, en krijgen zo een flashforward naar de toekomst. Ze staan aan het begin van het hele lijdensverhaal, maar nu is het al even Pasen – verder zelfs nog: hier zien ze niet alleen de toekomst van Jezus, maar ook van zichzelf, van iedereen die Jezus op zijn weg volgt. Zo zegt Paulus dat in bijvoorbeeld 2 Korintiërs 3: ‘wij allen die met onbedekt gezicht de luister van de Heer aanschouwen, zullen meer en meer door de Geest van de Heer naar de luister van dat beeld worden veranderd.’ Oftewel: ook wij mogen stralen, zoals Jezus op de berg.
Wat kan zo’n blik in de toekomst hélpen! Het helpt Jezus die, net als bij zijn doop, van de Vader hoort: ‘dit is mijn geliefde Zoon.’ Wat er de komende maanden ook met hem zal gebeuren, dát is iets wat niemand van hem af kan pakken. En wat helpt het de leerlingen! Al moet ik daar wel eerlijk bij zeggen dat ze daar wel wat tijd voor nodig hadden: op het moment zelf worden ze overweldigd, en weet zelfs Petrus niet meer wat hij moet zeggen. Maar later schrijft Petrus, in 2 Petrus 1, over deze gebeurtenis: ‘ons vertrouwen in de woorden van de profeten is daardoor alleen maar toegenomen.’
Een flashforward zet het hele verhaal in perspectief. Dat geldt ook voor het verhaal van het kruis. In veel opzichten is dat verhaal het exact tegenovergestelde. Dit is een verhaal van glorie, het kruis van vernedering. Nu stralend witte kleding, maar daar is Jezus naakt. Nu vergezellen Mozes en Elia Jezus, daar 2 rebellen. Nu is er de wolk van God aanwezigheid, daar de duisternis van Gods afwezigheid. Nu verklaart God: ‘dit is mijn geliefde Zoon’, daar is het een Romeins officier die verklaart: ‘werkelijk, deze mens was Gods Zoon.’
Maar met dit verhaal van glorie erbij, wordt ook het verhaal van het kruis een verhaal van glorie, in plaats van een verhaal van dat alles verloren is. Misschien is het kruis juist wel het allermooiste, de allergrootste glorie van God. Zelf ervaar ik dat wel zo: van alle kerkdiensten in een jaar, vind ik die op Goede Vrijdag met grote afstand de meest indrukwekkende, daar wordt ik altijd weer overweldigd door iets dat groter is dan ik. Overweldigd worden door Gods ultieme schoonheid, dat kan niet alleen op de top van de berg, maar ook in het donkerste dal.
Een flashforward, even overweldigd worden door God, een glimp krijgen van waar het op uitloopt, zodat je weer verder durft in het spannende verhaal van leven met Jezus, dat zou echt zoveel helpen! Maar hoe krijg je zo’n ervaring? Het laat zich in ieder geval niet afdwingen: het is geen kwestie van je goed aan de regels houden en een aantal rituelen netjes uitvoeren, en dat je dan beloond wordt met een topervaring. God bepaalt zelf wel wanneer hij zich laat zien.
Tegelijk: hoewel God er niet van afhankelijk is, kun je wel degelijk ruimte maken voor God. Hoeveel ruimte máák jij eigenlijk voor God? Voor bijbel, gebed en vasten, voor de kerk en samen een familie zijn, voor stilte, rust, rituelen en de natuur, voor een retraite of conferentie. Ieder heeft z’n eigen geloofstaal – maar elke taal vraag tijd. Meestal komen Godservaringen niet als jij je helemaal verliest in je dagelijks leven en een drukke agenda.
Trouwens – zelfs met zo’n ervaring blijft het vechten. Kijk maar naar die 3 vrienden van Jezus. Ze hebben de ervaring van hun leven gehad, en beginnen nu alweer hun eigen agenda’s te leggen op Jezus, door te beginnen over Elia die eerst moet komen. De stem uit de hemel was duidelijk: ‘luister naar hem’, maar Petrus en zijn vrienden kunnen niet uit de voeten met een lijdende messias. Dat kun je zelf ook hebben: je hebt God zo dichtbij ervaren – maar toch val je weer terug op wat je kent en ga je weer op in je vertrouwde leven. In plaats van de weg van Jezus te volgen. Dan ben je dus niet de enige: het blijft altijd vechten om als het verhaal spannend is, te leven met die flashforward, en zo hoopvol dat spannende verhaal te leven.
3. Jouw spirituele taal
Een geweldige geloofservaring, een flashforward waar je even iets ziet van waar het op uitloopt, betekent niet dat je weg met Jezus daarna vanzelf gaat. Maar het kan je wel degelijk enorm helpen om iets te zien van je verlangen, van waar je voor leeft, van de glorie van God, om met dat perspectief verder te gaan op die spannende weg van Jezus.
Ik zei net: ieder heeft z’n eigen geloofstaal. In 2010 kwam de EO met een spiritualiteitswijzer: een lijstje met stellingen, waar dan uit kwam rollen wat jouw spirituele taal is. Hij staat nog altijd online trouwens. Zonder dat je nu direct al die stellingen gaat invullen, mag je wel even bedenken bij welke taal je direct een klik voelt. Ze komen ook op het scherm: idealen, verdieping, enthousiasme, natuur, zintuigen, eenvoud, denken, zorgen, traditie.
En dan wil ik jullie vragen kort met elkaar te delen: bij welke taal of talen voel jij je thuis, en hoe kun jij met jouw voorkeurstaal ruimte maken voor God, je openstellen om iets van zijn glorie te ervaren?