Wat is jouw favoriete koosnaam? In dit bijbelverhaal geneest Jezus 2 vrouwen die hij met een koosnaam aanspreekt. Want Jezus wil meer geven dan genezing: zijn liefde.
Inleiding
Laten we het eens hebben over koosnamen. Een koosnaam, aldus Wikipedia, is een informele naam die je gebruikt om genegenheid uit te drukken. Bijvoorbeeld schatje of lieverd. Opvallend, nog steeds Wikipedia, zijn koosnamen die op zichzelf beschouwd niet vleiend zijn, maar toch als zodanig worden beschouwd – zoals scheetje en poepie. Wat ik nooit heb geweten: scheetje is een verbastering van schatje, en poepie van het Duitse puppe, wat pop betekent. Zo leer je nog eens wat in de kerk!
Wij hebben een tijdje in Friesland gewoond, dus ik heb wel iets met Friese koosnamen. Bijvoorbeeld lytse pop, ‘klein popje’, een koosnaam voor een baby. Zelf hebben jullie ongetwijfeld je eigen voorkeuren, en ik wil jullie vragen die even met de mensen om je heen te delen: wat is jouw favoriete koosnaampje? Wissel het even uit met de mensen naast, voor of achter je. (tijd voor uitwisseling) Ik ben benieuwd of er nog originele vondsten zijn, want daar kunnen met elkaar wat van leren! Wie durft?
In het bijbelverhaal van vandaag gebruikt Jezus ook koosnamen. Om even terug te vallen op die definitie van Wikipedia: daarmee drukt Jezus zijn genegenheid uit – oftewel: daarmee komt Jezus heel dichtbij, wordt het heel persoonlijk. Laten we het lezen: Marcus 5:21-43.
1. Sandwich
Dat waren 2 verhalen voor de prijs van 1. Wat ik me dan altijd afvraag: wat doet dat verhaal in het midden, over die vrouw met haar bloedverlies? Is dat een onderbreking van het eigenlijke verhaal, dat alleen maar verklaart waarom Jezus te laat is? Of is het meer? Kun je het verhaal samenvatten als het verhaal van Jaïrus en zijn dochter en Jezus die wordt opgehouden, zonder het nog over die vrouw te hebben?
Ik kwam daar een mooi woord voor tegen: dit verhaal is een sandwichverhaal. Nu is een sandwich wel weer heel Engels, dus laten we er een broodje vegaburger van maken, dat is nog verantwoord ook. Je hebt een broodje dat bestaat uit twee helften, en daartussen die smakelijke vegaburger (en dat bedoel ik niet cynisch: tegenwoordig kun je echt lekkere vegaburgers krijgen). Zo is dit verhaal ook: het verhaal van Jaïrus en zijn dochter is verdeeld in 2 helften, met daartussen het verhaal van de vrouw met bloedverlies. En net als met dat broodje vegaburger geven de verhalen elkaar smaak: het verhaal over die vrouw is geen irritante onderbreking om te verklaren waarom Jezus vertraagd is. De verhalen versterken elkaar, net als het broodje en de vegaburger elkaar extra lekker maken.
In beide verhalen spelen namelijk dezelfde thema’s, en op allerlei manieren worden ze subtiel aan elkaar gelinkt. Om maar een voorbeeld te noemen: Jaïrus heeft een dochter van 12 jaar oud, en de vrouw heeft al 12 jaar last van haar bloedverlies – dus vanaf de geboorte van Jaïrus’ dochter. Deze verhalen horen echt bij elkaar.
2. Opstaan, lieverd
Laten we met dat in gedachten het verhaal beter bekijken. Stel je eens voor: jij bent Jaïrus. Je bent een gerespecteerd leider van de synagoge. Maar je bent wanhopig. Je dochter, jouw kleine meissie, is ziek. Inmiddels kennen jullie de wachtruimte van elke artsenpraktijk, maar niemand kon iets voor haar doen: de artsen hebben haar al opgegeven. De laatste dagen gaat het hard achteruit: jouw kleine meissie ligt op haar sterfbed. Je hoort dat Jezus in het dorp is gesignaleerd, en staat in tweestrijd: blijf je bij je dochter, om niets te missen nu ze nog leeft, of ga je naar Jezus, met het risico dat je afwezig bent als zij haar laatste adem uitblaast? Je zou ook iemand kunnen sturen om Jezus te halen.
Maar je besluit zelf te gaan. En dan kom je bij Jezus, je krijgt zowaar de kans om hem te spreken, en dan moet je, terwijl nu elke seconde telt, wachten! Want Jezus voelt dat iemand hem heeft aangeraakt. Ja, duh, het stikt er van de mensen! Maar een vrouw voelt zich aangesproken, en Jezus begint een heel gesprek met haar. Je kunt die vrouw niet zoveel kwalijk nemen, zij heeft niet om dat gesprek gevraagd, maar Jezus wil perse de tijd nemen voor de hele waarheid. De héle waarheid, weet je wel hoeveel tijd dat kost?!
Dat moesten ze in het ziekenhuis eens proberen! Jij komt met je kind, voor wie elke seconde telt, op de spoedeisende hulp, en daar krijg je te horen dat de arts niet beschikbaar is, omdat hij eerst een andere patiënt een nieuwe heup wil geven. Die heup kan toch wel even een kwartiertje wachten?! In die wachtkamer sterft je kind. Wat voor ziekenhuis is dit?!
Toch overkomt Jaïrus zoiets. Jezus heeft het nog druk met de hele waarheid van die vrouw als Jaïrus bericht krijgt: ‘het is te laat’. De grond zakt onder Jaïrus’ voeten weg. En Jezus? Die maakt eindelijk tijd voor Jaïrus, en vraagt hem niet bang te zijn, maar te vertrouwen. Is dat niet wat veel gevraagd?
Maar Jaïrus is niet de enige die moet wachten. Voor de vrouw geldt dat net zo goed. Ook zij kent alle wachtruimtes van alle artsen van buiten, maar ook voor haar konden de heren niets doen. Sterker nog: ze hebben haar een vermogen gekost, maar haar toestand was er alleen maar op achteruit gegaan: ze rommelden maar wat aan. Al 12 jaar is deze vrouw aan het wachten.
Kun je nog geloven als je moet wachten? In allebei de verhalen, denk aan dat broodje vegaburger, vraagt geloof een groot geduld! Gods timing is niet die van ons. Net als in deze verhalen, snappen wij er vaak niets van waarom God zo verschrikkelijk lang op zich laat wachten. Durf je dan te blijven vertrouwen en je angst los te laten? Als je alleen voor God openstaat als hij het op jouw tijd doet, dan kan ik je nu al vertellen dat je weinig van God gaat ervaren. Als je jouw planning op Jezus legt, zul je altijd moeite hebben zijn liefde te ervaren.
Maar wachten is de moeite waard! Zowel de vrouw als het meisje krijgen hun leven terug. De vrouw raakt Jezus aan, en ze voelt het bloeden stoppen. En even later pakt Jezus de hand van het overleden meisje, en ze staat vrolijk op alsof een nieuwe dag is begonnen. Tussen haakjes: ja, kínderen kunnen dat – vrolijk opstaan! Jezus geneest haar niet gewoon, maar roept haar uit de dood terug: veel meer dan Jaïrus ooit had durven hopen.
Maar er zit meer achter. In die tijd speelden reinheidswetten een grote rol. Hygiëne was nog niet uitgevonden, dus reinheidswetten waren een zegen voor de volksgezondheid. Wilde je rein blijven, dan moest je vooral niet in aanraking komen met bloed of met dode mensen. Ook daarin horen die 2 verhalen dus weer bij elkaar. Beide situaties maken Jezus in principe onrein. Daarom is die vrouw ook zo bang voor Jezus: door hem aan te raken, heeft ze Jezus onrein gemaakt, en ze had gehoopt dat Jezus het gewoon niet zou merken… Maar Jezus wórdt niet onrein. Jezus raakt de onreinheid aan, en absorbeert het: alle onreinheid trekt weg.
Maar dit is nog niet alles. Als Jezus deze vrouwen het leven terug heeft gegeven, wil hij ze niet terugsturen in hun oude leven. Jezus wil ze een nieuw leven geven, een leven met hem, wil dichtbij komen, een blijvende relatie aangaan, en drukt dat uit door beide vrouwen met een koosnaam aan te spreken. In de Nieuwe Bijbelvertaling van 2004 is dat weggevallen, maar in de versie van 2021 is het terug van weggeweest: Jezus noemt de vrouw ‘mijn dochter’. De angst van de vrouw smelt helemaal weg en ze voelt zich geliefd, een ervaring die ze in geen jaren heeft gehad. Ook voor het meisje gebruikt Jezus een koosnaam: ‘talita’, een Aramees woordje, dat je een beetje vrij ook als ‘lieverd’ kunt vertalen. Petrus, één van de getuigen van dat moment, hoort het Jezus nog zeggen, met die diepe warme stem, waardoor hij zichzelf ook geliefd voelt – terwijl Jezus het niet eens tegen hem zegt! Als Petrus het zich weer voorstelt, loopt er wéér een rilling over zijn rug.
Elke ochtend, als ze tenminste niet al wakker zijn, maak ik mijn kinderen wakker om naar school te gaan. En dan niet op de ruwe manier, zoals in het liedje van Jochem Myer, maar met wat meer liefde: ‘goedemorgen lieverd, tijd om op te staan’. Zó roept Jezus het meisje uit de dood: ‘opstaan lieverd, tijd voor een nieuwe dag.’ Als je wacht op Jezus, zoals die vrouw en Jaïrus moeten doen, dan mag je ontdekken dat Jezus niet zomaar een fantastische arts is, maar dat hij je zijn liefde wil geven.
Maar misschien vind je zulke wonderverhalen ook wel ingewikkeld. Mooi hoor, voor die vrouw, en voor dat meisje, en voor haar familie natuurlijk, maar wat hebben wij daar nou aan? Ik zou zeggen: in die wonderen zit een belofte. In de wonderen die Jezus doet, laat hij iets zien van waar hij voor gekomen is, van wat hij gaat doen voor de wereld, van wat ook jouw en mijn toekomst is.
In deze wonderen zie je al iets van wat Jezus aan het kruis gaat doen. Als de vrouw Jezus aanraakt, voelt hij zijn kracht wegstromen. Om die vrouw nieuw leven te geven, om die onreinheid te absorberen, moet Jezus kracht geven. Aan het kruis stroomt al zijn kracht uit Jezus weg, om al het kwaad dat ons in zijn macht heeft te absorberen. Zodat hij op dag ook tegen jou kan zeggen: ‘lieverd, het is tijd om op te staan.’ Met deze wonderen zie je dat dood niet langer dood is, dat als Jezus het zegt, je wakker wordt in een nieuwe dag.
Dát vraagt geduld. Maar intussen geeft Jezus meer. Hij wil niet dat je in afwachting van die dag, je oude leventje maar weer oppakt. Want hij wil ín jouw leven zijn, nu al, ook jou met een koosnaam noemen: ‘lieverd, talita, mijn dochter, mijn zoon.’ Zo warm als alleen híj het kan zeggen!
3. Habibi
Koosnamen – daar begonnen we mee, en daar sluiten we ook mee af. Bij de vraag naar je favoriete koosnaam, moest ik denken aan een Arabische koosnaam: habibi. Ik vind dat een heel mooi, lief, woord.
Dat deed me dan weer denken aan een liedje. In Menorah hebben we de Menorah-app, en daarin kregen we in de aanloop naar Kerst elke dag een korte overdenking met een popsong, vanuit de adventskalender van Heilige Herrie, een project van onder andere Corjan Matsinger en Fred Omvlee. Op die manier wil ik jullie vandaag ook een liedje laten horen.
Het heet Habibi, en is van de Belgisch-Egyptische zanger Tamino. We gaan het zo luisteren, en daarbij wil ik je vragen je voor te stellen dat Jezus het voor jou zingt. De tekst past niet altijd naadloos, net als bij Heilige Herrie, maar hoor in dit liedje de passie van Jezus voor jou, dat hij je nooit kwijt wil, omdat ook jij zijn habibi bent. https://www.youtube.com/watch?v=SmKgEwlLfu0