Dingen kunnen in theorie best makkelijk zijn, maar de praktijk is vaak toch wat anders! Voor geloven geldt dat ook: geloven dat er een God is, is één, maar geloof in de praktijk brengen is nog iets heel anders! Daarbij helpt de heilige Geest!
Inleiding
Wisten jullie dat ik prachtig gitaar kan spelen? In theorie dan, hè! Ik bedoel, ik kan noten lezen, ken wat muziektheorie over welke noten wel en niet mooi klinken met elkaar, ik weet welke snaar welke toon maakt, en hoe je door je vingers over de snaren te bewegen andere tonen kunt maken. Dus in theorie speel ik de sterren van de hemel op de gitaar.
Maar in de praktijk is het een heel ander verhaal. Ik heb het wel eens geprobeerd. Ik draai mijn vingers helemaal in de knoop op de akkoordgrepen. En als ik dan eindelijk de goede snaren op de goede vakjes heb ingedrukt, druk ik weer niet hard genoeg waardoor het nog nergens naar klinkt. En als ik dan harder druk, krijg ik kramp in m’n handen en beginnen mijn vingertoppen gemeen zeer te doen. In theorie ben ik dan misschien en gitaarvirtuoos, maar in de praktijk bak ik er niets van.
Je kunt iets in theorie kunnen, maar de praktijk is echt heel anders. Je kunt vast je eigen voorbeelden bedenken, van dingen die je in theorie zou moeten kunnen, maar die in de praktijk tegenvallen.
Maar goed, we vieren vandaag Pinksteren, en wat heeft dit nu met Pinksteren te maken? In het kort is het dit: de heilige Geest helpt je om wat je in theorie over geloven weet ook in de praktijk te gaan brengen. Daarom is vandaag het thema: ‘in de praktijk’ – want geloven gaat pas echt leven als het in de praktijk wordt gebracht. Daarbij lezen we Johannes 14:15-26.
1. In theorie…
Dit gedeelte is het vervolg op het gedeelte dat we op Hemelvaartsdag hebben gelezen. In dit hoofdstuk zitten we in de tafelgesprekken die Jezus en zijn leerlingen voeren op de avond voor Jezus wordt gekruisigd. Jezus neemt zijn leerlingen, zijn vrienden, mee in wat er gaat gebeuren, en daarbij kijkt Jezus al verder vooruit dan de gebeurtenissen van het komende etmaal. Jezus weet dat hij zal opstaan uit de dood, maar ook dat hij daarna niet lang bij zijn vrienden meer kan blijven. Hij zal teruggaan naar het huis van de Vader.
Het maakt zijn vrienden bang. Wat moeten ze zonder Jezus?! De een na de ander vuurt z’n vragen op Jezus af, en je proeft hun angst er alleen voor te staan. Ze hebben 3 jaar met Jezus opgetrokken, 3 jaar waarin ze intensief onderwijs hebben gekregen, ze hebben alle theorie nu wel gehad. Maar tegelijk hebben ze geen idee wat het betekent, en wat er nu van hen verwacht wordt, en hoe ze dat ooit kunnen doen. Ze zijn er nog helemaal niet klaar voor dat Jezus vertrekt. Het is een beetje als met gitaar spelen: alsof je alle tutorials op YouTube hebt bekeken, maar nog nooit een gitaar in handen hebt gehad.
Ik herken me wel in die leerlingen. Ik heb aardig wat theorie over geloven gehad, maar dat maakt geloven in de praktijk nog niet gemakkelijk. En dan bedoel ik geloven breder dan ‘voor waar houden dat er waarschijnlijk wel een God is.’ Ik bedoel geloven als een manier van leven, van vertrouwen, van liefhebben, van het goede doen, van getuigen. Wat is geloven een ingewikkelde levensweg! Ik ben er -net als de leerlingen- vaak echt niet klaar voor om als volgeling van Jezus op eigen benen te staan. Geloven is nog niet zo makkelijk – alleen in theorie misschien…
2. In de praktijk
Het goede nieuws van vandaag, het goede nieuws van Pinksteren, is: geloven, Jezus volgen, dat doe je niet alleen! Jezus is geen YouTube-gitaar leraar die je een berg theorie meegeeft waarmee je vervolgens jezelf maar moet zien te redden. Luister maar naar wat Jezus zegt: ‘ik zal de Vader vragen jullie een andere pleitbezorger te geven, die altijd bij je zal zijn.’ Jezus belooft dat hij ons niet aan ons lot overlaat, met een heel pakket theorie, maar dat je hulp krijgt van de heilige Geest. Hulp die nog dichterbij komt dan Jezus zelf: ‘hij woont in jullie en zal in jullie blijven,’ zegt Jezus. De Geest is God die dichterbij is dan ooit, is God die van jouw hart zijn thuis maakt.
Die Geest wordt ‘pleitbezorger’ genoemd. Het bijbelboek Johannes is oorspronkelijk in het Grieks geschreven, en het woord wat daar staat is lastig te vertalen. Zo lastig dat het soms maar gewoon niet vertaald wordt. Voor de fijnproevers: het gaat om het Griekse ‘paraklètos’.
Dat kan inderdaad pleitbezorger beteken – zeg maar een soort advocaat die namens jou pleit bij God. En dat is zeker ook één van de dingen die de heilige Geest doet – daarover gaat het bijvoorbeeld in Romeinen 8: ‘de Geest zelf pleit voor ons met woordloze zuchten.’ Maar hier, in Johannes 14, is dat niet de gedachte – hier is de Geest juist iemand die bij óns is.
Een andere vertaling die nog wel eens voorkomt, is ‘trooster’. Maar bij troosten denk ik toch vooral aan mensen die verdrietig zijn en daarom getroost moeten worden. Alsof de heilige Geest er alleen is voor als je verdrietig bent. Vroeger had dat woord een wat bredere betekenis, dus ik snap dat het in oudere bijbelvertalingen gebruikt wordt, maar ‘trooster’ is niet een woord dat ons nu echt verder helpt.
Als je in Johannes 14 leest wat er allemaal gezegd wordt over wat de heilige Geest doet, dan kun je dat woord nog het beste vertalen als ‘helper’. De Geest helpt, op allerlei manieren, om Jezus te volgen. Je zou kunnen zeggen dat de Geest een mentor is, of een praktijkbegeleider. Ik heb zelf de eer om maar liefst 2 stages te begeleiden, en de bedoeling van zo’n stage is natuurlijk dat je in de praktijk aan de slag kunt gaan met de droge theorie uit de collegezaal. Mijn rol is om daarbij te helpen, om de vertaalslag van theorie naar praktijk te maken, om aanwijzingen te geven hoe het beter kan, om te bemoedigen, of juist bij te sturen, en dan ook nog enthousiast te maken voor mijn mooie werk. Goed, mij lukt dat niet allemaal even goed, maar de Geest dus wel! De Geest is jouw praktijkbegeleider, die je helpt op de weg van het volgen van Jezus, die je bemoedigt, uitdaagt en bijstuurt, en je enthousiast maakt voor Jezus.
‘Voor Jezus’ – dat is wel belangrijk hier. Je kunt nog wel eens de indruk krijgen dat er 2 soorten christen zijn, Jezus-christenen en Geest-christenen, alsof de Geest met heel andere dingen bezig is dan Jezus. Maar in Johannes 14 is het één en al continuïteit: de Geest bouwt verder op wat Jezus doet, is ‘de andere helper’ die Jezus belooft, waarbij Jezus zelf de eerste helper is.
Overigens is de Geest geen ‘andere Jezus’, die ook weer mens wordt en gekruisigd wordt. Hij is ook geen plaatsvervanger, zo van: ‘eerst had je Jezus, en nu heb je de heilige Geest.’ Hij is geen inval-Jezus, zoals je een inval-juf kunt hebben als je eigen juf ziek is. Je kunt hem ook niet vergelijken met een ander Youtube kanaal waar je weer nieuwe dingen over gitaar spelen kunt leren. De Geest heeft een heel eigen taak, maar die ligt wel volledig in het verlengde van alles wat Jezus doet. Zo zegt Jezus het zelf: de geest zal ‘jullie alles duidelijk maken en alles in herinnering brengen wat ík tegen jullie gezegd heb.’
Je zou kunnen zeggen: Jezus heeft het onderwijs gegeven, heeft laten zien wie hij is, heeft laten zien hoe een leven zoals God het bedoeld heeft eruit ziet, en met dát programma gaat de Geest nu verder aan de slag, als een persoonlijke mentor, als een praktijkbegeleider, die je helpt om wat je weet over Jezus en over Jezus volgen, -omdat je dat bijvoorbeeld in de bijbel hebt gelezen- om dat ook in de praktijk te brengen. Van een stagebegeleider verwacht je ook niet dat die zegt: ‘vergeet alles wat je op school geleerd hebt, dat is allemaal onzin, ik weet het beter.’ De Geest gaat verder met het onderwijs van Jezus.
En dat doet de Geest door je te helpen in de praktijk te geloven. En weer: dan heb ik het dus niet alleen over overtuigingen, maar over heel je leven: over vertrouwen, liefhebben, het goede doen. De Geest is een praktijkbegeleider die je niet nog meer theorie wil meegeven, maar je helpt om in de praktijk aan de slag te gaan, om de lessen van Jezus in je leven ook echt toe te passen. Het is het werk van de Geest om Jezus dichtbij te brengen, om de liefde van God dichtbij te brengen, om alles wat in de bijbel staat meer te laten zijn dan een historisch feitje, maar juist iets wat betekenis heeft voor jouw leven, wat heel jouw leven in een ander licht zet waardoor jij op een heel nieuwe manier naar jezelf gaat kijken.
Dat is ook de ervaring van de leerlingen van Jezus. De Geest maakt een einde aan hun verwarring. Opeens valt het kwartje bij hen, begrijpen ze wie Jezus al die tijd al was, en hoe zijn nu kunnen leven op de weg van Jezus.
Wat de Geest doet is eigenlijk heel simpel: hij brengt het onderwijs van Jezus in je hart, zodat je niet alleen de theorie begrijpt, maar het in de praktijk werkelijkheid wordt. De Geest helpt je om je helemaal eigen te maken wat Jezus zegt, en om daar in de praktijk mee te oefenen. En als je daar iets van merkt, van dat hoe je met geloven bezig bent meer is dan wat theorieën die je op een rijtje zet, van dat het over jezelf gaat, over jouw leven, dan is dat iets wat de Geest doet. Je herkent de Geest aan dat Jezus voor jou meer is dan een theorie, dat je van hem houdt, van hem wilt leren, op hem wilt lijken.
3. Zoek Jezus
Vandaag vieren we Pinksteren – het feest van de Geest, het feest dat God ook in jouw hart thuis wil zijn. En gek genoeg begint dat met Jezus. Zo begon het deel dat we hebben gelezen: ‘als je mij liefhebt, houdt je dan aan mijn geboden, dán…’ En dan komt die belofte van de Geest. Dus je krijgt de Geest als je van Jezus houdt en op zijn weg leeft. Dat heeft wel iets van een cirkelredenering: je kunt van Jezus houden als de Geest je helpt, maar die Geest helpt je pas als je van Jezus houdt…
Maar uiteindelijk is het een uitnodiging: zoek Jezus, kom onder de indruk van Jezus, verdiep je in Jezus, verwonder je over Jezus. En dat geldt voor iedereen, waar op de reis met Jezus je ook maar bent, of je er net aan begonnen bent, of aarzelt of je die weg wel op wilt gaan, of dat je al jaren op weg bent met Jezus. Zoek Jezus – en je krijgt hulp op die weg. Zoek Jezus, en krijg de Geest! Amen.