Als iets moeite en zelfs lijden veroorzaakt, is dat niet bepaald een aanbeveling. Toch is dat precies wat je kunt verwachten als christen. Maar niet iets om bang van te worden – Paulus vertelt waarom hij zelfs blij is dat hij lijdt!
Inleiding
‘Vrouw die rouwboek voor kinderen schreef schuldig aan moord echtgenoot.’ Sommige koppen trekken direct de aandacht, en in dit geval was het niet eens een clickbait, maar een behoorlijk adequate beschrijving van wat er gebeurd was.
De vrouw in kwestie had een prentenboek geschreven om kinderen te helpen bij rouwverwerking. Ze schreef het ook voor haar eigen kinderen, van wie de vader een jaar eerder was overleden. Maar toen kwam de aap uit de mouw: de vader was niet zomaar overleden, maar vergiftigd, door zijn eigen vrouw. Ze wilde een nieuw leven opbouwen met een nieuwe vriend, maar dan wel met het geld van haar man… Een jury verklaarde haar dit voorjaar schuldig, en nu zit ze haar levenslange straf uit.
Het prentenboek dat ze schreef, is daarmee uiteraard onverkoopbaar geworden: wat geeft deze vrouw het recht iets over rouwverwerking te zeggen?! Dit verhaal is niet bepaald een aanbeveling voor haar boek. Ze kan het allemaal mooi zeggen, maar haar leven vertelt een heel ander verhaal.
Daarmee komen we bij de bijbeltekst van vandaag. We gaan verder met de brief van Paulus aan de christenen in Kolosse. Paulus heeft prachtige dingen over Jezus geschreven, over Jezus die boven alles staat, maar intussen zit Paulus wel in de gevangenis. Vertelt zijn leven dan niet dat zijn boodschap grote onzin is? Thema vandaag is: ‘lijden als aanbeveling?!’ – we lezen Kolossenzen 1:24-2:5.
Brief van achter de tralies
Het is alweer bijna een maand geleden dat we hier met de brief aan de Kolossenzen bezig zijn geweest – dus laten eerst een moment nemen om ons geheugen op te frissen.
Kolosse is een stadje in het binnenland van West-Turkije. In Kolosse is sinds kort een christelijke gemeenschap ontstaan. Aan de basis daarvan stond ene Epafras, die in Efeze, aan de Turkse westkust, Paulus heeft ontmoet, Paulus gepassioneerd over het goede nieuws van Jezus hoorde vertellen, en tot geloof in Jezus kwam. Epafras kwam uit Kolosse, en terug in zijn hometown vertelt hij over Jezus, en zo ontstaat er een pril kerkje, van mensen die net Jezus hebben ontdekt. Intussen in Efeze is Paulus gearresteerd en achter de tralies gezet. Via Epafras hoort Paulus over waar God in Kolosse mee bezig is, en hij wil de christenen daar graag bemoedigen, maar op bezoek komen gaat gezien zijn omstandigheden wat lastig. Daarom schrijft Paulus een brief.
Paulus weet heel goed dat in Jezus gaan geloven aan de ene kant en groeien en volhouden aan de andere kant echt verschillende dingen zijn. De nieuwe christenen in Kolosse zijn enthousiast voor Jezus, hebben echt de ontdekking van hun leven gedaan, maar zal het ook wortel schieten? Wat Paulus in de brief tot nog toe heeft gedaan is vooral aanmoedigen om groot over Jezus te denken – want Jezus is niet de nieuwste modegril, maar degene voor wie en door wie alles is gemaakt én wordt verlost. Dat was de preek van 4 weken geleden.
Maar er is één levensgroot probleem. Als Paulus zijn lyrische woorden over Jezus heeft laten opschrijven (hij schreef niet zelf, hij dicteerde voor een schrijver), is het alsof hij weer landt in de werkelijkheid. Paulus kijkt om zich heen, ziet de kale vloer en muren, de tralies voor het gat waar nog een beetje daglicht door naar binnen komt, een rat die in een hoekje om zich heen loert. En Paulus beseft welke vraag dat bij zijn lezers oproept: ‘mooi allemaal, Paulus, dat Jezus álle macht heeft, maar hoe kan het dan dat jij daar achter de tralies zit? Als jij de apostel van die Jezus bent, als jij door hem gezonden bent om het goede nieuws te brengen, hoezo zit je dan in de gevangenis? Als Jezus echt zo groot is als jij schrijft, waarom ben je dan niet al lang weer op vrije voeten gesteld?’
Lijden als aanbeveling?!
Paulus voelt dat hij er iets over moet zeggen, en dat is het gedeelte dat we net hebben gelezen. Hoe is het mogelijk dat christenen lijden omdat ze geloven, hoe is het mogelijk dat mensen die zich voor het evangelie inzetten worden tegengewerkt en soms zelfs vervolgd? Is het niet zo dat de waarheid van het evangelie afgeleid kan worden uit de succesverhalen die je kunt vertellen? Maar Paulus draait het om: dat hij lijdt, dat christenen lijden, dat spreekt het evangelie niet tegen, maar hoort helemaal bij de stijl van Jezus.
Dat is voor ons wel een ingewikkelde boodschap. Lijden is niet bepaald een aanbeveling: het is iets slechts, iets wat ten allen tijde voorkomen moet worden, en het lijden van anderen moet op afstand blijven. Als je mensen vraagt wat het belangrijkste in het leven is, dan gaat het antwoord vaak over geluk, gezondheid en goede relaties. En lijden zit dat juist in de weg. Ook in Kolosse is lijden geen aanbeveling. Paulus waarschuwt ook tegen mensen met fraaie redeneringen. Hij schrijft niet wat voor redeneringen dat dan zijn, maar het laat zich ook niet moeilijk raden: hoe kan goed nieuws lijden veroorzaken – dat klopt toch niet?!
Maar volgens Paulus klopt het perfect! ‘Kijk maar naar Jezus’, zegt hij. Ja, die grote Jezus, die machtige Jezus, die boven alles staat. Díe Jezus koos voor de weg van het lijden. Hij kwam niet met veel bombarie de macht op aarde opeisen, maar maakte zichzelf kwetsbaar, stond toe dat mensen hem afwezen (hij had ze ook ter plekke in standbeelden kunnen veranderen) en liet zich vrijwillig arresteren en kruisigen.
Dus als Paulus het evangelie van díe Jezus brengt, dan is lijden helemaal niet een ontkrachting daarvan. Paulus ziet zijn lijden als een verlengstuk van het lijden van Jezus: Jezus heeft geleden, en wie nu lijdt om zijn of haar geloof in Jezus, die is in dat lijden aan Jezus verbonden. Daarom kan Paulus zeggen: ‘ik ben blij dat ik voor u lijd’. Lijden ontkracht de boodschap van Paulus helemaal niet – het is juist een aanbeveling!
Dat neemt niet weg dat lijden niet leuk is. Het is indrukwekkend hoe ver Jezus, en nu ook Paulus, wil gaan, maar zelf zou je dat niet kunnen. Waar haalt iemand als Paulus de kracht daarvoor vandaan? In éen woord is het antwoord: ‘Jezus’. Maar als ik er iets dieper op inga, dan zie ik in ieder geval 2 dingen: Paulus kijkt door Jezus anders naar het lijden en anders naar zichzelf.
Eerst: Paulus kijkt anders naar het lijden. Paulus heeft ontdekt wie Jezus is, hoe groot Jezus is, en hoe groter Jezus voor je wordt (en het mooie is: je kúnt hem niet te groot maken) hoe kleiner andere dingen voor je worden, en dus ook lijden. Paulus voelt zich zo bevoorrecht dat hij Jezus kent, dat hij weet dat bij Jezus echt leven voor iedereen is, dat er ook voor jou een toekomst is vol hoop en glorie – en als Paulus dat allemaal bedenkt, dan stelt dat lijden niet zoveel meer voor, dan komt het lijden in een heel ander perspectief te staan. Daarom krabbelt Paulus vandaag ook niet terug van zijn grote woorden over Jezus, hij voegt juist alleen maar grote woorden toe, want daar vindt Paulus zijn kracht: die grote Jezus is hem alles waard.
En Paulus kijkt ook anders naar zichzelf, en nodigt jou ook uit anders naar jezelf te kijken: ‘Christus is ín jullie,’ schrijft hij. Wow! Die moet ik even herhalen: ‘Christus is ín jullie’! Paulus ervaart dat zelf ook heel sterk: hij moet lijden, en daarin strijden, maar: ‘ik strijd met zijn kracht’. Paulus voelt dat hij daar achter de tralies niet zijn eigen gevecht zit uit te vechten, maar dat Jezus erbij is, in hem is, met hem vecht, voor hem vecht. Jezus is in jou – daar vind je kracht om te kunnen lijden voor hem.
En ik vind het zo mooi dat Paulus vanuit die ellendige gevangenis zo gepassioneerd en zo enthousiast over Jezus blijft schrijven. Als Paulus een prediker was die een kast van een huis aan de Turkse kust had met een splinternieuwe Ferrari Luce in zijn garage, en een privé zwembad met uitzicht op de Middellandse Zee, dan had je kunnen denken dat Paulus mooi praten heeft over Jezus, maar dat hij als hij het echte, harde leven zou leren kennen waarschijnlijk wel anders zou praten. Maar Paulus is niet iemand die goed verdiend heeft aan het evangelie, het boeit hem niet dat hij gevangen zit en als mens maakt hij totaal geen indruk, tot zijn ogen beginnen te twinkelen als hij over Jezus praat, en je in alles voelt dat deze man weet waar hij het over heeft.
Paulus schrijft dit allemaal om ons te bemoedigen. Hij wil dat wij weten hoe zwaar hij het heeft, maar niet om zielig gevonden te worden. Paulus wil dat je niet met de verkeerde verwachtingen gaat geloven, met de verwachting dat als je eenmaal in Jezus gelooft, je achtervolgd zult worden met voorspoed, rijkdom, gezondheid en succes. Want als dat je verwachting is, dan ga je snel teleurgesteld worden. Het evangelie van Jezus is geen snelle route, geen life hack, naar succes. Geloven in Jezus gaat samen met lijden om Jezus – maar dat maakt geloven niets minder mooi!
Paulus wil zo graag dat de Kolossenzen en wij die diepte gaan vinden. Hij schrijft dat hij wil dat we tot ‘volmaaktheid’ en tot ‘allesomvattend inzicht’ komen. Maak geen succesevangelie zonder het kruis. Verder naar Jezus toegroeien, groeien in geloof, ís je wortels vinden in het kruis van Jezus: dat kruis is het geheim van God, is het tegelijk onbegrijpelijke én prachtige van Jezus Christus.
Sta dus ook niet gek te kijken als jij, als je christen bent, lijdt omdat je gelooft. Pieter en Ineke, jullie zetten vandaag een stap naar voren, stellen jullie dienstbaar op om leiding aan de kerk te geven, en jullie weten ook dat dat niet altijd vanzelf zal gaan. De kerkenraad is echt niet altijd makkelijk en leuk – soms is het heel demotiverend om in een kerkenraad te zitten. Dat is ook een stukje van dat lijden – waar je dan ook mag ontdekken dat je het met de kracht van Christus mag aangaan.
Lijden om Jezus kan veel verschillende vormen aannemen. Echt niet elke gelovige wordt net als Paulus achter de tralies gezet. Maar het volgen van Jezus schuurt soms wel je leven. Als lieve mensen om je heen je niet begrijpen omdat je keuzes met Jezus maakt. Als je vergevingsgezind blijft, in plaats van op je rechten te staan. Als je voelt dat anderen oordelen over je geloof hebben. Als de kerk soms voelt als een plek waar je het moet uithouden. Als je collega’s denigrerend over asielzoekers hoort praten, en er iets van zegt. Als het pijn doet dat deze wereld zo’n lelijke plek is. Als het echt een offer is om weer tijd vrij te maken om de ander te dienen. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Het is niet gek om als christen te lijden – maar als je geloof wortels heeft in het kruis van Jezus, dan verbindt het je alleen maar dieper aan Jezus.
Jouw strijd
Je kunt daarvoor weglopen. Je kunt kiezen voor een zo comfortabel mogelijk leven, waar lijden ten allen tijde voorkomen moet worden. Je kunt de moeilijke momenten van geloven in Jezus overschreeuwen met succesverhalen. Alsof moeite en strijd en pijn eigenlijk niet mag als je gelooft, alsof dat een teken van een zwak geloof zou zijn.
Paulus doet het heel anders: hij zet zijn lijden, zijn strijd, in als een aanbeveling bij het evangelie. Hij daagt jou, en mij, uit hetzelfde te doen. Als je deze week zo’n moment hebt dat geloven wrijving geeft, ren dan niet hard weg, maar denk even terug aan wat Paulus schrijft, en wordt je ervan bewust dat je juist daar met Jezus verbonden bent. Gebruik zulke momenten als brandstof om dichter bij Jezus te komen – dan kan je geloof wortels krijgen, en kun je een geluk vinden dat geen succesverhaal je geven kan. Amen.