We kunnen nostalgisch verlangen naar hoe het vroeger was. Maar dat is niet wat God gaat doen. Als God herstelt, dan is dat niet in oude glorie, maar in nieuwe glorie!
Deze preek is 1 van de 2 overdenkingen bij de start van gezamenlijke zomerdiensten.
Inleiding
Ik haak graag aan bij de overdenking van Marten Wybe, en dan vooral bij het punt dat God Israël niet in oude glorie gaat herstellen, maar dat God iets compleet nieuws gaat doen. Dat vind ik een spannend punt!
Want, wees eens eerlijk, zou je niet liever een God hebben die in oude glorie herstelt? We zitten hier met twee kerken die wel eens betere tijden gekend hebben. In Menorah proef ik in ieder geval een verlangen naar de tijd dat we met meer waren, en er dus ook meer energie was om dingen op te pakken. Ik vermoed dat dat in de Zaankerk niet heel anders ligt. We verlangen naar vernieuwing, naar een opleving, maar misschien wel zonder dat we zelf willen veranderen: we willen met nieuwe energie en met nieuwe mensen het liefst hetzelfde doen als we altijd al deden. We willen in oude glorie hersteld worden.
Maar dat is dus niet wat God gaat doen: God herstelt niet in oude, maar in nieuwe glorie!
1. De eerste synode
Precies dat punt wordt in Handelingen 15 opgepakt. We nemen plaats op de publieke tribune bij de allereerste synode uit de kerkgeschiedenis, die van Jeruzalem van het jaar 48 of 49. Alle leiders van de kerk van het eerste uur zijn hier om knopen door te hakken over hét hete hangijzer: moeten nieuwe christenen besneden worden of niet?
Tussen de uitstorting van de Geest en deze synode is de kerk enorm gegroeid. Waar het eerst vooral Joden waren die tot geloof in Jezus kwamen, komen er nu steeds meer niet-Joden bij. Maar hoe ga je daar mee om? De eerste christenen, allemaal met Joodse wortels, leven allemaal volgens de Joodse regels. Moeten nieuwe christenen die oude, door God gegeven, tradities overnemen? Gaat God de oude glorie van het Joodse volk herstellen?
2. In nieuwe glorie
Na Petrus, Barnabas en Paulus, die vertellen uit hun ervaring met het werk onder niet-Joden, neemt Jakobus het woord. Hij is een broer van Jezus, zoon van Jozef en Maria, en tegenwoordig leider van de kerk in Jeruzalem. Aan zijn mening wordt misschien nog wel meer waarde gehecht dan aan de mening van Petrus en Paulus. Maar hij heeft niet de ervaring met niet-Joden die Petrus en Paulus wel hebben. Nu wordt het dus spannend: wat zal Jakobus zeggen? De hele zaal houdt zijn adem in.
‘Ik sluit mij graag aan bij mijn geliefde broer Petrus’, begint Jakobus. Een zucht van opluchting gaat door de zaal. ‘Waar Petrus, Barnabas en Paulus getuige van zijn geweest is namelijk wat altijd al Gods bedoeling was.’ En dan komt Jakobus met die tekst uit Amos. ‘Amos had het er al over dat God het vervallen huis van David zou herbouwen. Daar hebben we lang naar uitgekeken, en met Jezus is God die herbouw begonnen. Maar het is geen herbouw in oude glorie: als God gaat bouwen doet hij iets nieuws! God herstelt niet Israël met haar cultuur en wetten, hoezeer wij daar ook aan gehecht zijn geraakt, maar God bouwt zijn volk in nieuwe glorie, en alle volken en culturen horen daarbij. Daarom mogen we van nieuwe christenen niet vragen volgens de Joodse traditie te leven.’
Op de publieke tribune springen mensen op en beginnen enthousiast te applaudisseren. En terecht: dit is namelijk fantastisch nieuws! Dit betekent dat Jezus alleen genoeg is: wil je bij Jezus horen, dan zijn er geen kleine lettertjes, dan is er geen package deal met de Joodse traditie. Jezus is er voor iedereen, ongeacht jouw tradities – hij is er zelfs voor Zaankanters.
Goed nieuws dus – maar ook een opdracht. Want als Hollandse en gereformeerde christenen, zo veel verschillen Zaankerk en Menorah nu ook weer niet van elkaar, kunnen we ook gehecht zijn aan onze tradities. Als wij er getuige van willen zijn dat God ook in Zaanstad verder bouwt, dan kunnen we onze geloofs- en kerkcultuur niet tot norm maken. Gewoonten mogen geen drempel worden om de Zaankanter met Jezus bekend te maken. Anders gaat God zijn weg wel buiten ons om. Want God herstelt niet in oude, maar in nieuwe glorie! En ik geloof dat als we ons daar op richten de verschillen tussen Zaankerk en Menorah volstrekt irrelevant blijken.
3. Nieuwsgierig zijn
Vaak hebben we helemaal niet door hoe bijzonder onze manieren zijn. Daarom wil ik je graag aanmoedigen nieuwsgierig te zijn naar de gewoonten van anderen, eens uit je eigen cultuur te stappen en je horizon te verbreden. Bezoek, bijvoorbeeld op je vakantieadres, eens een kerk van een heel andere cultuur, en geniet dan van de verschillen én de verbondenheid in Jezus. Of bezoek eens een internationale maaltijd, zoals bijvoorbeeld de Arabische maaltijd van het Witte Kerkje in Oostzaan. Of doe eens mee aan de bingo in een buurthuis. En voel dan dat al die totaal verschillende mensen welkom zijn bij Jezus. Wil jij deel zijn van Gods herstel in nieuwe glorie? Amen.